Wat betekent „proszę państwa” in het Pools?

Proszę państwa is de beleefde manier om een groep aan te spreken in het Pools — „dames en heren”, letterlijk „ik vraag de heren-en-dames”. Elke Pool herkent het ook als de openingszin van een gedicht: Proszę państwa, oto miś — „dames en heren, hier is de beer” — de meest geciteerde regel uit Jan Brzechwa’s ZOO, de dierenverzen die in deze clip voorbijkomen en die generaties Poolse kinderen uit het hoofd kennen.

Państwo is een prachtig veelzijdig woord: het betekent „dames en heren / jullie allen” in beleefde aanspreekvorm, „meneer en mevrouw” (państwo Kowalscy), en zelfs „de staat” — de context regelt alles. Brzechwa (1898–1966) is Polens geliefde kinderdichter; de clip laat zijn dierentuin zien, van de verveelde tijger (nic, nudzi mi się — „niks, ik verveel me”) tot de dzik (wild zwijn) waar iedereen voor in een boom vlucht.