断水でご飯と水に困るあたしンち

Wat betekent 役割語 (yakuwarigo) in anime-Japans?

Deze clip is uit あたしンち (Atashin’chi), een anime over een gewoon gezin dat te maken krijgt met een waterstoring. De moeder schilt en herinnert zich dingen in korte, rechtop zinnen die eindigen op の/わ, terwijl de verhalen van de grootmoeder over het oppompen van putwater klinken als een overdreven, ouderwetse strengheid. Niemands echte grootmoeder praat precies zo — het is 役割語, de uitgevonden spraak-“typen” die Japanse fictie gebruikt zodat je de leeftijd, het geslacht of de persoonlijkheid van een personage binnen één regel kunt herkennen.

De term werd in 2003 bedacht door taalkundige Kinsui Satoshi, die in kaart bracht hoe anime, manga en romans personages overdreven spraakhandtekeningen geven — een bejaarde man die わし en じゃ zegt, een verfijnd jonkje dat zinnen laat eindigen op わ・ですわ — die echte Japanners uit die demografische groep zelden nog gebruiken, als ze dat ooit deden. Het is een snelkoppeling: als je だ・ぞ hoort, weet je direct dat het een ruwe, middenjarige man is, nog voordat die iets anders heeft gezegd. De korte commando’s van de moeder en de stoïsche nostalgie van de grootmoeder in deze clip zijn leerboek-voorbeeld 役割語 voor “gestreste moeder” en “harde oudere”.